Lịch ôn thi vào 10 môn Tiếng Anh cho học sinh lớp 9 (theo học kỳ)

Nhiều phụ huynh ở Dĩ An hỏi cùng một câu: “Con em nên bắt đầu ôn Tiếng Anh vào 10 từ khi nào?”. Câu trả lời ngắn gọn là: càng sớm càng nhẹ. Đề Tiếng Anh vào lớp 10 tại TP.HCM là bài 40 câu làm trong 90 phút, phủ nhiều dạng — ngữ âm, chọn từ, word form, cloze (điền từ vào đoạn), đọc hiểu, viết lại câu. Không dạng nào khó riêng lẻ, nhưng để làm tốt cả bài trong 90 phút thì con cần thời gian tích lũy chứ không thể học gấp trong vài tuần cuối.

Bài viết này chia lịch ôn thành ba giai đoạn theo học kỳ lớp 9, để anh chị hình dung con nên làm gì ở mỗi mốc — và quan trọng hơn: làm sao biết con thật sự tiến bộ.

Giai đoạn 1 — Học kỳ 1: vá nền và dựng nhịp tự học

Đây là giai đoạn ít áp lực nhất nhưng lại quyết định nhiều nhất. Mục tiêu của học kỳ 1 không phải luyện đề, mà là làm chắc phần gốc để sang học kỳ 2 con có nền mà luyện.

Vá nền từ vựng và ngữ pháp cốt lõi. Phần lớn học sinh mất điểm không phải vì đề khó, mà vì thủng lỗ hổng từ lớp dưới: chia thì cơ bản, word form (đổi loại từ), giới từ đi kèm, cấu trúc câu quen thuộc. Học kỳ 1 là lúc rà lại những phần này một cách bình tĩnh, chưa vội chạy theo đề.

Dựng nhịp tự học. Điều quý nhất một học kỳ mang lại không phải là lượng kiến thức, mà là thói quen. Một nhịp bền vững gồm: mỗi ngày một lượt ôn từ vựng ngắn, vài buổi trong tuần làm một dạng bài rồi tự chữa, cuối tuần rà lại lỗi đã gặp. Nhịp đều giúp kiến thức không rơi rụng — đây là điều nước rút tháng cuối không bao giờ bù lại được.

Nếu con đang mất gốc rõ, học kỳ 1 chính là “cửa sổ vàng” để vá lại mà chưa bị áp lực điểm số đè lên.

Giai đoạn 2 — Đầu học kỳ 2: luyện kỹ thuật từng dạng đề

Khi nền đã tạm chắc, con chuyển sang học cách làm từng dạng bài trong đề vào 10. Mỗi dạng có một mẹo và một kiểu bẫy riêng:

• Ngữ âm — phần dễ gỡ điểm nếu nắm quy tắc phát âm và trọng âm phổ biến; đừng bỏ vì “nhìn khó”.
• Word form — dạng mất điểm nhiều nhất; cần luyện nhận diện vị trí từ cần điền là danh từ, động từ, tính từ hay trạng từ.
• Cloze (điền từ vào đoạn) — luyện đọc lấy nghĩa cả câu, không chỉ chỗ trống.
• Đọc hiểu — kỹ thuật định vị thông tin, đọc câu hỏi trước rồi mới quét đoạn, đặc biệt hữu ích cho con đọc chậm.
• Viết lại câu — thuộc trước một bộ cấu trúc quen thuộc, làm nhanh và chắc điểm.
• Viết lại câu — nắm vững các cấu trúc trọng tâm (câu 37–40 của đề) để chuyển đổi không sai nghĩa.

Ở giai đoạn này con luyện theo dạng, chưa cần làm trọn đề vội. Làm xong mỗi buổi phải được chữa kỹ — sai ở đâu, vì sao sai — thì mới không lặp lại lỗi cũ. Đây cũng là lúc thích hợp để đo bằng bài đối chiếu: cùng một dạng đề làm ở tuần 4 và tuần 8, so số câu đúng theo từng phần để thấy con lên ở đâu, còn đứng yên ở đâu.

Giai đoạn 3 — Giai đoạn cuối: luyện đề, tốc độ và tâm lý

Vài tháng cuối trước kỳ thi không phải lúc học kiến thức mới, mà là lúc gom tất cả lại và làm cho trơn tru. Ba việc cần làm:

Luyện đề trọn vẹn. Con làm cả đề 40 câu trong đúng 90 phút, giống hệt điều kiện thi. Đây là lúc phát hiện những vấn đề chỉ lộ ra khi làm cả bài: hết giờ, phân bổ thời gian lệch, đọc hiểu ngốn quá nhiều phút.

Rèn tốc độ và độ chính xác. Một học sinh có thể làm đúng từng dạng khi thong thả, nhưng vẫn hụt điểm khi bị ép giờ. Giai đoạn cuối là lúc luyện thứ tự làm bài — làm phần chắc điểm trước, để phần khó lại sau — để không mất câu dễ chỉ vì hết thời gian.

Ổn định tâm lý. Làm đề đều đặn giúp con quen với áp lực thời gian, bớt run. Càng gần ngày thi, càng nên giữ nhịp ổn định, ngủ đủ, không thức khuya nhồi bài. (Chủ đề tâm lý phòng thi, cách giữ bình tĩnh và phân bổ 90 phút, chúng tôi viết riêng trong một bài khác.)

Vì sao “bắt đầu sớm” lại quan trọng đến vậy?

Vì học ngôn ngữ cần thời gian ngấm, không thể ép. Một học sinh bắt đầu từ đầu lớp 9 có gần trọn một năm để đi từng bước nhẹ nhàng; một học sinh đợi tới sát kỳ thi buộc phải nhồi ba giai đoạn vào vài tuần — vừa mệt, vừa dễ hoảng, vừa không kịp vá phần gốc. Bắt đầu sớm không có nghĩa là học nhiều hơn mỗi ngày, mà là trải đều để mỗi ngày học nhẹ đi.

Và điều then chốt xuyên suốt cả ba giai đoạn: đo tiến bộ bằng số liệu, không đoán. Bài kiểm tra đối chiếu trước/sau ở tuần 4 và tuần 8 cho phụ huynh và con nhìn thấy rõ phần nào đang lên, phần nào cần dồn thêm — thay vì học cho có rồi hồi hộp chờ tới ngày thi.

Câu hỏi thường gặp