Tâm lý phòng thi vào 10: cách giữ bình tĩnh và phân bổ thời gian

Nhiều học sinh ôn rất kỹ nhưng vào phòng thi vẫn mất điểm oan — không phải vì không biết làm, mà vì hồi hộp, đọc vội, sa lầy vào một câu khó rồi hết giờ. Đề Tiếng Anh vào lớp 10 theo hình thức đại trà là bài 40 câu làm trong 90 phút, phủ nhiều dạng từ ngữ âm, chọn từ, word form, cloze cho tới đọc hiểu, viết lại câu. Bản thân các dạng này con đã luyện quen; thứ tạo ra khác biệt trong phòng thi lại là tâm lý và cách quản lý thời gian.

Bài viết này gom lại những kỹ thuật đơn giản mà học sinh nào cũng áp dụng được: từ cách chia 90 phút, thứ tự làm bài, cách xử lý khi gặp câu khó, tới mẹo hít thở giảm căng thẳng và cách phụ huynh đồng hành trong tuần thi.

Phân bổ 90 phút cho 40 câu: đừng chia đều một cách máy móc

Tính trung bình, 40 câu trong 90 phút cho con hơn hai phút mỗi câu. Nhưng nếu chia đều một cách máy móc, con sẽ hụt — vì có phần chỉ tốn vài giây, có phần lại ngốn nhiều phút. Cách phân bổ hợp lý là làm nhanh phần chắc ăn để dành quỹ thời gian cho phần nặng.

Các phần thường làm nhanh: ngữ âm, chọn từ, word form, viết lại câu quen thuộc — đây là những câu con đã luyện thành phản xạ, nên xử lý gọn để tích lũy thời gian. Các phần cần dành nhiều phút hơn: cloze (điền từ vào đoạn), đọc hiểu và viết lại câu — vì phải đọc và suy nghĩ kỹ. Một cách hình dung đơn giản: dành khoảng một phần ba đầu thời gian cho các phần gỡ điểm nhanh, phần còn lại cho đọc hiểu và viết, và luôn chừa vài phút cuối để rà lại toàn bài.

Thứ tự làm bài: chắc ăn trước, khó để sau

Không có luật nào bắt con phải làm đề theo đúng thứ tự in trên giấy. Một thứ tự khôn ngoan giúp con thu điểm chắc trước khi bước vào phần khó:

• Bước 1 — Quét phần chắc ăn. Làm trước các câu con nhìn là biết đáp án: ngữ âm, chọn từ, word form, những cấu trúc viết lại câu quen thuộc. Đây là điểm nằm sẵn trong tầm tay, thu về trước cho an tâm.
• Bước 2 — Đọc hiểu và viết lại câu. Sau khi đã có “vốn” điểm chắc, con dành tâm trí cho phần cần đọc kỹ. Với đọc hiểu, đọc câu hỏi trước rồi mới quét đoạn để định vị thông tin nhanh hơn.
• Bước 3 — Viết lại câu và các câu còn phân vân. Để lại cuối vì đây là phần tốn nhiều thời gian và dễ khiến con mắc kẹt nếu làm sớm.

Lợi ích lớn nhất của cách này là tâm lý: khi đã cầm chắc một loạt câu dễ, con bước vào phần khó với sự bình tĩnh thay vì lo sợ “còn cả đống chưa làm”.

Gặp câu khó: đánh dấu và đi tiếp, đừng sa lầy

Đây là lỗi khiến nhiều học sinh giỏi vẫn mất điểm: dừng lại quá lâu ở một câu khó, cố cho bằng được, rồi ngẩng lên thì đã hết mất mười phút và còn nhiều câu dễ chưa đụng tới. Nguyên tắc vàng: một câu khó không đáng để đánh đổi ba bốn câu dễ phía sau.

Khi gặp câu chưa làm được ngay, hãy đánh dấu nhẹ vào đề, chọn tạm hoặc để trống rồi làm tiếp câu khác. Đến khi xong lượt đầu, quay lại những câu đã đánh dấu với đầu óc nhẹ nhõm hơn — nhiều khi lúc này con lại nghĩ ra. Ở lượt quay lại, nếu vẫn không chắc, hãy chọn phương án hợp lý nhất thay vì bỏ trống: bỏ trống chắc chắn mất điểm, còn phán đoán vẫn có cơ hội đúng.

Kỹ thuật hít thở giảm căng thẳng

Hồi hộp là phản ứng tự nhiên, không có gì đáng ngại — nhưng nếu để nó dâng cao, con sẽ đọc đề vội, hiểu sai câu hỏi và mất bình tĩnh. Một mẹo đơn giản mà hiệu quả là thở chậm có nhịp: hít vào bằng mũi đếm bốn nhịp, giữ hơi hai nhịp, thở ra từ từ bằng miệng đếm sáu nhịp. Lặp lại vài lượt.

Nhịp thở chậm gửi tín hiệu cho cơ thể rằng “không có nguy hiểm”, làm dịu tim đập nhanh và giúp đầu óc sáng trở lại. Con có thể dùng cách này ngay trước khi phát đề, hoặc bất cứ lúc nào giữa giờ thấy tay run và tim đập mạnh. Chỉ mất chừng nửa phút nhưng đổi lại là sự tập trung — một khoản đầu tư rất đáng.

Một mẹo nhỏ khác: nếu đọc một câu mà thấy “trắng đầu”, hãy tạm bỏ qua đúng câu đó, làm câu khác rồi quay lại. Cảm giác bí thường tan đi khi con không còn dồn hết căng thẳng vào một điểm.

Giữ sức khoẻ và giấc ngủ tuần thi

Phong độ trong phòng thi phụ thuộc rất nhiều vào thể trạng của những ngày trước đó. Tuần thi không phải lúc nhồi thêm kiến thức mới, mà là lúc giữ cho cơ thể và tinh thần ở trạng thái ổn định, sẵn sàng:

• Ngủ đủ giấc. Một đêm ngủ đủ trước ngày thi có giá trị hơn hẳn việc thức khuya học thêm vài trang. Thiếu ngủ làm giảm trí nhớ và sự tỉnh táo — đúng hai thứ con cần nhất khi làm bài.
• Ăn uống bình thường. Giữ bữa ăn quen thuộc, tránh đồ lạ dễ gây đau bụng đúng ngày thi. Buổi sáng thi nên ăn nhẹ, đủ no để không bị đói giữa giờ.
• Vận động nhẹ, giảm màn hình. Đi bộ ngắn, nghỉ mắt hợp lý giúp đầu óc thư giãn hơn là ngồi lì ôn tới khuya.
• Chuẩn bị sẵn đồ dùng. Bút, thẻ dự thi, giấy tờ chuẩn bị từ tối hôm trước để sáng ra không cuống — sự cuống buổi sáng dễ kéo theo tâm lý bất an cả buổi thi.

Vai trò phụ huynh: đồng hành, không tạo áp lực

Trong giai đoạn nước rút, điều con cần nhất từ phụ huynh không phải là nhắc nhở dồn dập hay so sánh với “con nhà người ta”, mà là sự bình tĩnh và tin tưởng. Áp lực từ người lớn, dù xuất phát từ thương yêu, thường làm con thêm căng chứ không giúp con làm bài tốt hơn.

Cách đồng hành hữu ích nhất là lo phần hậu cần để con yên tâm dồn sức cho việc học: giữ giấc ngủ, bữa ăn đều đặn, đưa đón đúng giờ, và giữ không khí trong nhà nhẹ nhàng những ngày này. Thay vì hỏi “học tới đâu rồi”, một câu như “bố mẹ tin con đã cố gắng, cứ làm hết sức là được” có sức nặng hơn nhiều lời giục học.

Và sau kỳ thi, dù kết quả thế nào, sự đón nhận bình thản của phụ huynh chính là chỗ dựa để con bước tiếp — bởi một kỳ thi là một chặng, không phải toàn bộ hành trình học tập của con.

Câu hỏi thường gặp